KADİM XABZE KIZLARIMIZI CEHENNEMDE YAŞATIRDI

Bizim dinler üstü xabzemiz var.

İslam'a, dine bağlılık artarsa kızlarımız ellerimizi tutamazlar.

Asimilasyon, dejenerasyon ne kadar kötü bir şey yahu.

Özünü bilmemek, ondan bihaber olmak ne kadar kötü.

Çerkes Tiyatrosunun Unutulmaz Yazar ve Oyuncusu; Çepaye Murat

Adıge Milli tiyatrosunda yarım yüzyıl sahne almış olan büyük tiyatrocu, dramaturg Murate İsmailoğlu Çepaye'nin aramızdan ayrılışı üzerinden bir yıl geçti.

Sanatımız, kültürümüz, edebiyatımız için bu bir kayıptı.

Murate Çepaye 100'den fazla rol canlandırdı.

Sanatının izlediği çizgiyi takip ettiğimizde ardından belirgin bir iz-yol bıraktığı malumumuz oluyor.

Çerkes Müziğinin Büyük Müzikoloğu; Şhaptleko Ğuçıps

Filozof Çiçeron;

'-Yaşam da, zaman da, insanın etrafını kaplayan dünya da, tabiat da yavaş yavaş belirli bir minval üzerine hareket ediyor. 

Bunun yanısıra ilginç olan şey ise insanın her yeni yaşında tanrının ona seçilmiş zamana uygunluk ihsan etmesi. Yeni doğan çocuğun  mızıldama-kıkırdaması, gençliğin verdiği keyifle birlikte olan ataklığı, yetişkinin yerliyerindeki görüntüsü, ilerlemiş yaşların olgunluğu-arifliği, kırlaşmış sakallar, simsiyah saçlar, karbeyazı kaşlar işte bunların hepsi tanrı tarafından belli bir zaman için sana ihsan edilmiş bir ilerisine ulaşana kadar kullanacağın nimetler' diyordu.

Bütün bunların hepsinin bu gün sizlere bahsetmek istediğim bilimadamının yaşamı ile de ilintili olduğunu belirtmek istiyorum; Şhaptleko Ğuçıps.

Yetenekli miymişim ne?

Son günlerde karakalem resim yapıyorum.

Zevk alarak, hoşlanarak bir şeyler çiziyorum....

Bunlar arasından bazılarını sosyal ağlarda (facebook) paylaştım.

Bazı arkadaşlarımın, dostlarımın portrelerini çiziktirdim....

Kimisi kıramayacağım dostlarım, kimise de büyüklerim...

Rusyaca ünlü sanatçı dönüşçüleri kolluyor...

Yahu, Türkiye, Suriye sınırında kendi tarafına döşediği mayınları  söküyormuş...

Olası bir durumda, Suriyeye aniden karadan asker sokması gerekirse bu mayınlar Türk ordusuna da sorun olacakmış o yüzden söküyorlarmış...

Olanlar, olma ihtimali olan şeyler hiç hoşuma gitmiyor.

ДЕСТАЛЪХЬ ШIЫКI

Сэ IэкIыб къэралыгъом сыкъыщыхъугъ. Къэралыгъом иеджапIэм тыщеджэзэ, Адыгэхэм ехьылIагъэу зыцIэ къытфагъэлъэгъугъэп.

Синасыпти чылэм сыдэсыгъ. Гъэмэфэ хъумэ, гъэпсэфыгъо уахътэхэмкIэ тичылэ иефэнд къурIан еджакIэр къытфигъэшIэщтыгъ.

DÜNYACA ÜNLÜ ÇERKES RESSAM ŞEVOMİR MIYEKUAPE'DE...

Gazetemizde daha öncede Ğuçepşeko Şevomir’in kumla yaptığı resimlerin diğer sanatçıların eserlerine benzemediklerini anlatmıştık. Genç delikanlı sanatçımız eserlerini önce Nalçik’te sergiledi. Kısa bir süre içerisinde Adıgey’de de eserleri sergilenecek.

Günümüzde Şevomir’in eserleri Karaçay-Çerkes cumhuriyetinin başkenti Çerkeskale’de sergileniyor. Daha öncede belirttiğimiz gibi sanatçının eserlerinin ana teması Kafkas-Rus savaşları.

Sheomir Guchepshoko Şerceskale’deydi

Ünlü görsel sanatlar sanatçısı Sheomir Guchepshoko Karaçay-Çerkes Cumhuriyetinin başkenti Şerceskale’de sanatseverlerle buluştu.

Sheomir Guchepshoko’nun Şerceskale’de 21 Ocak tarihinde sergilenen eserleri Cumhuriyet sanatseverlerince büyük ilgi ile izlendi.

Sheomir Guchepshoko kum ile yaptığı resimlerle adeta sanatseverler görsel bir şölen sundu. Bunun yanısıra sanatçının daha çnceki görsel şölenleri esnasında oluşturduğu kumdan tabloların fotoğraflarından seçmeler de sergilendi.

PSEYTIKU’LU HALK AYDINI VUŞIY ÇIŞIKO

Çerkes köylerinde kültürel etkinliklerin gerçekleştirileceği binalar olmadan uzun yıllar geçti. Günümüzde de Çerkes köylerimiz arasında Klüp, Kültür Sarayı olmayanlar var.

Durum bu minval üzerine olmasına rağmen Çerkeslerde eski tarihlerden itibaren başka birileri ile kıyaslanamayacak yerleşmiş belirli geleneklerde yaşatılıyor. Bunların korunmasında köylerde bulunan ailelere ait konukevlerinin büyük faydası geliyordu. Gençlerin yetiştirilmesinde de bunlar çok yararlıydı.

Mısırın Adıge Sultanları

Yemıj Muliet'in yazdığı yazılar 1967 yılından itibaren yayınlanmaya başladı. Poetik eserleri Çerkesce ve Rusça olarak yayınlandı.  Bilmediklerini öğrenmek için sormak, peşine düşmek onun adeti oldu. Muliet okumuş eğitimli birisi. Krasnodarda bulunan yatılı okulun Müzik bölümünü bitirdi. 

Moskovada bulunan Maksim Gorki edebiyat Enstitüsünü 1980 yılında bitirdi. Onunla da yetinmedi, 10 yıl kadar çalıştıktan sonra sanat alanında büyük bir arzu ile Moskovada bulunan Gerasimov Rusya Devlet Sinemografi Enstitüsüne kaydoldu, ve okula devam ederek buradan mezun oldu.

1763-1864 - 'Ben Çerkesim' diyen herkes bunun anlamını bilir

Ğuçepşeko Şevomir'in eserlerinin sergilendiği ilginç sergi Nalçikteydi. Sergiyi gezen yüzlerce kişi arasında bu eserlerden hoşlanmayan çıkmadı.

Sergide yer alan Şevomir'in eserleri 'Kum sanatı', 'Kum çağı', 'Kum tablolar' gibi isimlerle anıldı. Pek çok tablo var ve hiç birisi ne boya ne tuval ne de kağıt kalem kullanılarak yapılmış. Farklı sujeleri Şevomir ellerini kullanarak canlandırıyor.

MAMIY Yerecıb

Mamıy Yerecıb'ın Şıncıyenin yetiştirdiği evlatları arasında Tsey İbrahim'in açtığı yoldan gittiğini söylemek yanlış olmasa gerek.  O iyi bir tiyatro yazarı oldu. Yerecıb 1926 yılında Şıncıye'de doğdu.  Altı yaşındayken annesi babası vefat eder kızkardeşleri ile birlikte yetim kalır. Şincıye'de bulunan yetimhaneye kardeşleri ile birlikte verilir. Yerecıb beşinci sınıfı burada bitirir. Daha çocukken çalışmaya başlar. Kızkardeşlerini de hiç unutmaz...

14 yaşında traktörcü olarak çalışmaya başlar. Daha sonra Donbask'a giderek orada Almanların yıktıkları madenlerin yeniden  çalıştırılması, inşası çalışmalarına katılır.

Milli Sanat- Gördükleri parmaklarından dökülüyordu

Tığuj Mahmut Adıge (Çerkes) kültürünü derleyip elinden geldiği oranda da ona bir şeyler katmak nasip olmuş insanlarımızdan. Tehutemıkuaye köyünde 1938 yılında doğdu. Çok iyi bir ressamdı, tüm yaşamı sanatla ilintiliydi.

AC. Onursal ressamı, grafiker, yağlı boya resim sanatçısı Tığuj Mahmud'un 2013 yılı 75. doğum yıldönümü. Milli sanatımızı çok sayıda yaptığı resimleri ile zenginleştiren büyülten, Adıge (Çerkes) yaşantısını daima gözlemleyen- gözeten kültür insanının adını anmamız üzerimize düşen bir görev.

Tsey Kardeşler

Bahsetmek istediğim kişiler köyüm Şıncıy'denler.

Ben onları hatırlamıyorum, fakat başlarına gelenler hakkında bilgi sahibiyim. Köyümüzün yetiştirdiği, köylülerimizin sevdikleri, hatırladıkları kıymet verdikleri insanlar. Yaptıkları çalışmaların okullarda, enstitülerde ele alınması incelenmesi, köyümüzde yetişen çocukların bu köylülerini tanımaları, onlardan örnek almalarını arzuluyorum.

Andzereko Dolet’in Melodileri Dünya Çapında Duyuluyor

Peterburg Genç Senfoni Orkestrasının verdiği konserde Kompozitör Andzereko Dolet’in eserleri de seslendirildi. Orkestra’nın Şefi ve sanatsal yönetmeni ise Tigran Agacanyan

Andzereko Dolet Adıge Cumhuriyeti Sanat Koleji mezunu. Eğitimini San Petersburg konservatuaraında tamamladı. Ünlü sanatçı Sergey Slonimske hocasıydı. Andzereko Dolet’in bestelediği eserler Almanya ve kuzey kafkasyanın çeşitli bölgelerinde seslendirildiler. Dolet’in eserlerini seslendiren Senfoni orkestrası Moskova’da da konsr verme hazırlığı içerisinde.

TLETSERIKO KİM’İN ÇALIŞMALARININ GÜNÜMÜZDEKİ YANKILARI

Ulusal müzik sanatımızın derlemesi ve geliştirilmesi yönünde büyük katkıları olan Tleserıko Kim’in anısına düzenlenmiş pek çok etkinliğe katıldık. Bu etkinliklerin bizde uyandırdığı düşüncelerin doğurduğu çıkarsamaları bilinç ve yarınlarımızla ilintilendirek değerlendiriyoruz.

Adıge Cumhuriyeti Tleserıko Kim Çocuk sanat okulu Müdür Şhonçıbeş’e Murat’ın  organize ettiği etkinliğe katılan öğretmenlerin, kültür ve eğitim alanında çalışanların  işittikleri havadislerin yarıdan çoğu yazılı halde değil. Anıların eskimediğini de bilmemize rağmen böylesi etkinliklerin yaşamda yerlerini almaları için gazetelerin sayfalarında yer bulmaları gerektiğine de inanıyoruz.

ÇERKES MİLLİ SANATINI ZENGİNLEŞTİRMİŞTİ

Adeta müzik için doğmuş yüreği müziğe açılmış gibiydi. Eğer öyle olmasaydı kıyı boyu Şapsığ’da doğmuş Adıge Öğretmen Enstitüsü Tarih fakültesini iyi derece ile bitirmiş Tarih ve Anayasa Öğretmenliği mesleğini edinmiş birisi bunları bırakıp sanat yoluna atılırmıydı?!

1953 yılında Adıgey’den Leningrad Konservatuarına müzik eğitimi almak üzere gönderilen bir grup Adıge gencinin arasında o da vardı. Yaradanın ona bahş ettiği güzel sese akıcı dili ve alımlı görünüşü eşlik ediyordu.

Gönlünü Besleyen Şey, Güçte Katar

Ğonejıko Asker, ‘Си Адыгей – Benim Adıgeyim’, ‘ТызэхэкIыжьы – ayrılıyoruz’, ‘Азэмат – Azemat’, ‘Сыд силажь? – Suçum ne?’, ‘КъакIоба, къакIоба – Gelsene, gelsene’, ‘Зара – Zara’, ‘Гум иорэд – gönlün şarkısı’ gibi 100 kadar esere imza attı. Türkiye, İsrail ve başka ülkelerde de bulundu. Ünlü ansamblelerimiz ‘Nalmes’ ve ‘İslamey’de uzun yıllar pşınavo olarak çalıştı, genç yetenekleri yetiştirdi.

Küçük bir köy olan Tevoyhable’de doğan Ğonejıko Asker büyük bir ün kazandı. Adıge Cumhuriyeti Devlet Sanatçısı Vucıhu Mariyet’in dediği gibi; Asker şarkıları ile gelecek günlerin gücünü bizlere ulaştırıyor, şarkıları ile insanın gönlünü besliyor.

Sokur Aleksandır’a Japonya’nın En Büyük Nişanı Verildi

Sinema yönetmeni Sokur Aleksandr Japonyadaki en büyük nişan olan ‘Doğan Güneş Nişanı’ ile onurlandırıldı. Ülkemizden bu nişanla onurlandırılmış kırk kişi çıktı. Son yıllarda ünlü balet Maya Plistskaya ve ünlü aktör Yuriy Solomin bu nişanı almıştı.

Sokur Aleksandr dünya çapında tanınmış bir sinema yönetmeni. 1995 yılında Avrupa Sinema akademisi tarafından en iyi 100 sinema rejismrü arasına alınmıştı. Rejisörümüz belgesel ve sinema filmi dalında 40 kadar esere imza attı. Bunların arasında Japonya ve bu ülke yaşayanları hakkında olanlarıda var.. Bunlar henüz Rusyada ekranlarda gösterilmedi.

Tleserıko Kim Müziğe Candan Bağlıydı

Tleserıko Kim tanınmış bir Adıge Müzisyeniydi, Pşıne ve Bayan’ı adeta konuşturuyordu, öğretmendi, milli tını ve müziklerin derleyicisiydi. Adıge toprakları üzrinde Kim’in müziğinin tınılarını işitmeyen, yüreği onun müziğiyl kaıpraşmayan kimse yoktur herhalde. Pek çok kişinin mmutlu günlerinde yanlarındaydı, düğünlerde müziği ile insanları coşturdu, profesyonel olarakta sahnede müziği ile ses sanatçılarına eşlik şarkılar söyletti. Müziğe canı-başı ile bağlıydı, yetenekli ve konusunda yetişmiş birisiydi.