Sabah sabah canım acıdı!

Benim sülalem sadece Şapsığlar arasında yer alan bir sülale.

Sayıca (başka pek çok sülaleye göre) oldukça kalabalığızdır.

Sülalemiz ilk Nıgepsıho’da yaşarmış. Buraya daha önce nereden geldiler Allah bilir..

Çerkeslerin arasında Hristiyanlığın (ortodoks hristiyanlığın) yayılmaya başladığı topraklar...

Çerkes Tiyatrosunun Unutulmaz Yazar ve Oyuncusu; Çepaye Murat

Adıge Milli tiyatrosunda yarım yüzyıl sahne almış olan büyük tiyatrocu, dramaturg Murate İsmailoğlu Çepaye'nin aramızdan ayrılışı üzerinden bir yıl geçti.

Sanatımız, kültürümüz, edebiyatımız için bu bir kayıptı.

Murate Çepaye 100'den fazla rol canlandırdı.

Sanatının izlediği çizgiyi takip ettiğimizde ardından belirgin bir iz-yol bıraktığı malumumuz oluyor.

Çerkesçe Sözlük Biliminin Çağdaş İlkelerini Oluşturan Büyük Çerkes Dilbilimcisi Zekoğu Vuçıjıko

Söz konusu etmek istediğim kişi gece gündüz, dur durak demeden yaklaşık elli yıl mesleği ve milleti için özverili bir şekilde çalışan Zekoğu Sefer oğlu Vuçıjıku. 

O hangi işe eğildiyse, hangi temayı konu edindiyse görüşlerini akıcı-anlaşılır bir şekilde ifade etti, katkılarını sundu, sözü ve düşünceleri dirayetliydi....

ŞERETLIKO MIHAMED

Mıhamed’ın babası Net’ahu (dökümanlarda Net’awuku olarak yer alıyor) gençliğinden yaşlılığına  kadar akın-yağma işlerinden  uzak olmayan bir  yaşam sürdü.

Savaş hır-gürler arasında  iki kaburgası kırılmış, bir  gözü de çıkmıştı.

Yaşlılığında  işlediği günahların affedilmesi muradıyla kabeye gitti.

Ufak oğlu Mıhamed’i de yanında götürdü.

Sürgünde bir çerkes aydını; Traho Ramazan

Traho Ramazan henüz delikanlı iken Adıgelerin sorunları hakkında kaygılanıyordu. 

Adıgelerin arasında eğitimli olanların sayısının az olmasından rahatsızlık duyuyordu. Genç olmasına rağmen keskin zekası ve anlama kabiliyetinin derin olduğu, ileri görüşlülüğü belli oluyordu.

Pşıseler, söylencelerden hoşlanıyor onları dinlemekten zevk alıyordu.

Ramazan, 5 haziran 1914 tarihinde Şıncıye'de doğdu.

Çerkes Edebiyatının Dev Yazarlarından; Tlevusten Yusıf

Tlevusten Yusıf 70 yıl süren sanat yaşamında Çerkes edebiyatı ve kültüründe kaybolmayacak bir yol açtı. 

Eserlerine değer verenler de bu yapıtlarından dolayı pek çok iyi sıfatı ona layık görenler de çok sayıdalar.

Bütün bunlar üzerinede az sayılmayacak derecede konuştuk-yazdık. Bu gün üzerinde duracağımız husus ise bu övgüleri kazanmasına vesile olan edebi eserleri.

Bu konuda ilk en büyük adımını 'Aminet' isimli ayrı bir kitap olarak 1936 yılında basılan hikayesi ile atmıştır.

Bu öykü genç yazarın kavrama yetisinin, düşüncelerinin sağlam zemine oturmasının, yaşamın getirdiği olayları-olguları yorumlamasının ve bütün bunları uygun estetik normlara sokabilmesinin bir kanıtıdır.

Şhalaho Abu’nun kaleminden Hadağatle Asker

1948 yılı.

Savaş sonrası zor yıllar.

Gıda ürünleri az, aralarında yok olanları daha çok.

Kıyafetlerde aynı durumda; yarı çıplağız.

Fakat ilginç olan şey yürekler tertemiz, hiç kimsenin aklına kötü şeyler gelmiyor, herkesin arı ve berrak umutları ilerlenileceğine inanıyor, elinden geldiği ölçüde bu yönde faydasını dokundurmaya çalışıyor.

Adıgey Çerkeslerine Çerkesçe Okuma-Yazma Öğreten Bayan; Tambıy Cantığ

Tambıy Cantığ’ın bilim insanı olarak 'Txıbze - Alfabe'den  başka çalışması olmasa dahi, bilim alanında kendisine verilen değerde bir azalma olmayacaktı.

Cantığ çalıştığı işyeri olan Üniversiteye uzun yıllar,  sakin sakin yürüyerek gitti.

Pek çok defa onu görüyordum.

Her zaman rahat, acelesi olmayan bir şekilde ikinci evi olan üniversiteye, 50 yıl kadar gitti.

Adıgey'in kurucusu; Hahurete Şıhançeri

Bu gün Hahurete Şıhançeriyi konu ediniyoruz. O yaşamın çelikleştirdiği devrimci-bolşevik, Adıge Otonom Bölgesi kurucularından, SSCB Merkez Yürütme Komitesi üyeliği yapan, Adıge Otonomm Bölgesi İspolkomu başkanlığı yapan sadece Adıgeyde değil Pşıze bölgesinde de tanınan birisiydi. 

Hahurete Şıhanceri poemlerde de hikayelerde de kahraman olarak karşımıza çıkıyor. 

Onun ismi caddelere de, sovhozlara da verilmiş durumda. 

Sovyet Aklı; Şu Çerkes Bölgesi'nin Adını Değiştirelim !!!

Adıgey kuruluşundan günümüze 
sınır değişiklikleri

Otonomiden Cumhuriyete

Karaçay-Çerkes ve Çerkes (Adıge) Otonom Bölgelerinin isimlerinin birbirlerine benzemesi sebebiyle karıştırılmaları ihtimalinin ortadan kaldırılması için 24 Ağustos 1922 tarihinde VTsİK tarafından Çerkes (Adıge) Otonom Bölgesi’nin ismi Adıge (Çerkes) Otonom Bölgesi olarak değiştirildi. Adıgey’in isminin değiştirilmesi  bununla da bitmedi. 13 Ağustos 1928 tarihinde VTsİK tarafından ismindeki ‘Çerkes’ ibaresi  kaldırılarak ‘Adıge Otonom Bölgesi’ şekline getirildi.

90 yıl önce, 27 temmuz 1922 tarihinde Adıge ulusu için tarihi öneme sahip bir olay oldu, Adıge Otonom Bölgesi kuruldu.

İç savaşın ardından ulus-devlet tesisi konusunda Adıgey büyük ilerlemeler kaydetti. Pek çok zorlukları aşarak bunu gerçekleştirdiler.

Ünlü yazar Çeraşe Tembot ile alakalı kısa kronoloji

16 Ağustos 1902 - Koşhable Rayonundaki Koşhable köyünde Ç'eraşe Muhammed oğlu Tembot doğdu.

1910 - Özel Tatar okulunda öğrenime başladı.

1913 - 1914 Ufa'da Tatar öğretmen seminerine katıldı.

1915 - 1917 Dondukovske beldesindeki bir dükkanda çırak olarak çalışır.

1918 - 1921 Rus okulu 5. sınıfına başlar ardından Abin'deki ikinci tip Sovyet okuluna gider.

1921 - Krasnodar Politteknik enstitüsüne girer aynı zamanda Adıge Özerk Bölgesi Yürütme Komitesi Organizasyon Bölümünde arşivci olarak çalışmaya başlar

Katledilen Çerkes Yazar Çevirmen Aşkane İsmail

...Ben İngiliz, Fransız, Amerikan, Japon, İtalyan,
 Alman ve daha benzeri bir şeyin ajanıyım ......  

2012 kutlama ve anmalar açısından oldukça zengindi.

Özellikle Çerkes yazar ve şairlerine yönelik olarak pek çok anma ve kutlama bu yıla denk geldi.

Aşkane Hacıvumarıko İsmail,  kelimelerin gücünün bilincinde olarak, akıp giden zamanla özdeşleştirerek, duyulduklarında insanların düşünmesine vesile olan içinde yaşadığı dönemin şahitliğini yapan, arasında yaşadığı ulusun felsefesini ve yaşamını dile getirenlerden birisiydi.

Aşkane İsmail Krasnogvardeyske Rayonuna bağlı Ademıye köyünde 1912 yılında doğdu.

Babasını erken kaybetti.

Annesi (Beşıko Sülalesinden) Dolethan tanıyanların söylediğine göre çok güzel bir kadındı.

Amerikaya Çerkesler nasıl göçettiler

Özgür Devlet

Amerika. Başka bir kıtada bulunan ülke. Bu ülkede farklı milletlerden insanlar yaşıyorlar ama hepsine birlikte amerikalı deniliyor. 

Dünyada nüfus olarak Çin ve Hindistandan sonra üçüncü büyük ülke Amerikada 300 milyon kadar insan yaşıyor. 

Bunların büyük çoğunluğu buraya sonradan göç etmiş insanlar.

ADIGELERİN BAŞLARINA GELENLERDEN...

Günümüzde Kızıl Otlak (Krasnaya Polyana) diye isimlendirilen yerde 21 Mayıs 1864 tarihinde Kafkas savaşının bittiği ilan edilerek bir askeri geçit töreni düzenlenmişti. Kuzey Batı Kafkasyada yaşayan Adıgeler ve diğer halklara karşı verilen savaşın zaferle sonuçlanmasını Rus Çarlık ordusu mensupları kutlamışlardı.

Bayraklarımızın Adıgeye geri getirilişi

Şapsığ Bayrağı

1 ekim 2015 tarihinde Adıge Cumhuriyeti Milli Müzesinin kuruluşunun 90. yılı kutlandı.

İlk müze o tarihlerde Krasnodar kentinde Adıge Otonomisi İdaresinin bulunduğu yerde açılmıştı.

Müzede yer alan ilk eserler ise o tarihlerde Krasnodarda yaşamakta olan çerkeslerin oluşturduğu vakfın topladığı eserlerdi.

Bu konuda en aktif çalışanlardan birisi de Navurze İbrahim’di, dolayısıyla Müze Müdürü yapılmıştı.

8 Mart Kara Gün

8 Mart Kara Gün; 211 yıl önce...

8 mart dünya kadınlar günü...

Tüm dünyadaki kadınların bu gün kutlu olsun....

Çerkes kadınlarının da bu günü kutlu olsun....

8 mart tarihi günümüzde pek çoğumuzun aklına sadece Dünya kadınlar gününü getirse de Çerkesler için bir başka anlamı da vardır..

Çerkesya'da 1600 yıldır zamana direnen Begu Pıtap'e (Begu Kalesi)

Çerkesyanın antik dönemlerinden kalma Begu Pıtap'e (Begu Kalesi) (bilimadamlarınca tahmin edilen ilk inşa edildiği) beşinci yüzyıldan beri 1600 yıldır zamana karşı direniyor...

Günümüzde Lazarevsk diye anılan Çerkeslerce Psıfuape diye isimlendiren kentin yakınlarında bulunan Begu Pıtap'e (Begu Kalesi)nin surları zamanın yıkıcılığı ve tüm ihmallere rağmen hala binlerce yıl ayakta durmaya kararlı olduğunu gösterircesine Karadeniz sahilinde uzanıyor...

Çerkes Ölçü Birimleri

Her millet eski çağlardan başlayarak ölçü birimlerini kullanıyor. Bu birimlerin-ölçütlerin ortaya çıkışında, yaşamda, ölçmek tartmak zorunda kaldıkları şeyler, ortaya koydukları hizmetler için belirli zaman aralıklarında yapmaları gerekenlerin kendilerine sağlayacağı iyi veya kötü sonuçlar bunların ne kadar olacağı gibi şeyler yatmaktadır. Örneğin bir inşaatçı herhangi bir binayı ölçütler kullanmadan inşa edemez, demirci yapacağı silahı, aleti bunlara uygun yapar, çiftçi tarlasında bir günde sürebileceği araziyi, bu araziye ne kadar tohum atacağını ve bu miktarın ne kadar verim verebileceğini ölçütlerle değerlendirmeliydi.

DYEPÇEN HUSEYN (Olmuş bir Hadise)

Pşı-vorklara hiç kimse ateş etme özgürlüğüne sahip değildi, onlarsa istedikleri gibi ateş ediyorlardı. Dyepçen Huseyn fekol’dı. Yiğit bir delikanlıydı, iyi koşumlu bir atı da vardı.

Bir gün kendisi yokken, binek atı ahırdayken,  telaş-kaygı dolu bir gürültü işitildi.

Dyepçenlerin Şumenıkolar komşusuydu. Şumenıkolar güçlü dirayetli bir vork ailesiydi. Şumenıko bu yüzden, kendi atını da sakındığından, Dyepçenlerin ahırına gidip Dyepçen Huseyn’in atına atladı, gürültünün geldiği yöne doğru atı sürdü.

ÇERKES ULUSAL KAHRAMANI TIĞUJIKO KIZBEÇ ANITI

‘КIэн -Miras’ isimli Tarih ve kültürel mirası koruma vakfı, Kafkas savaşının bitiminin 150. yılında Çerkeslerin 19. yüzyılda gerçekleştirdikleri büyük özgürlük mücadelesi organizasyonunda ordu komutanı, erlik konusunda erişilmesi zor olan Tığujıko Kızbeç’in heykelinin maketini yaptırdı.

Eser pirinçten mamul, 40 cm uzunluk ve yüksekliğinde eni ise 20 cm. Eser çerkes bayrağında yer alan yıldızların sayısında yani 12 adet yapıldı.