Blogda Ara

Etnografya etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Etnografya etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

12 Nisan 2025

ÇERKESİM DİYOR, CERCİS ALEYHİSSELAM’I BİLMİYOR....


Çerkeslerin uzun bir hristiyanlık dönemi olmuştu.

Hristiyan olduğumuz dönemden günümüze kalan pek çok şey de var.

Bunların büyük çoğunluğu islamiyetin özüne-imanımıza zarar getirmeyen şeyler.

Mesela ne bileyim günlerin isimleri gibi.

Örneğin türklerin kullandığı ay isimlerinden misalen mart ayı aslında avrupa paganlığında bir putun adı olmasına rağmen nasıl gayet rahat kullanılıyorsa onun gibi bir şey.

10 Nisan 2025

COR CEGUSU, 23 NİSAN GELİYOR....


Ben Mezçağlıyım. Mezçağ Düzcenin güneyinde yer alan Şapsığ, Abdzah, Besleney, Wubıh ve Kabartaylardan oluşan bölgenin adı.

Besleney, Wubıh ve Abdzahlar zaman içerisinde kendi lehçelerini unutmuş Şapsığ ağzı ile konuşur olmuşlar. Bölgede kalan az sayıdaki kabartaylar ise tamamen asimile olup karadenizlilere karışmışlar.

8 Mart 2025

ХABZE UYAR MI?


Yahu Türkiye'deki Çerkesler olarak da her levele atlamak adetleşti herhalde.
Bizim bir xabzemiz var kadim mi kadim. Xabzemiz baldan tatlı, bir defa tadına baktığında bir daha baklava aramazsın.
Demokrasi memokrasi hak getire, dinler, ilimler bilimler hep hikaye bizim kadim kabak tatlımız, yok kabak tatlısı değildi, kadim xabzemizdi....
Ben şimdi bir xabzist oldummu, vay anam vay....

13 Mayıs 2019

Maykopta cevizler kapkara kan ağlarlar.


Ah Maykopta cevizlere su yürüdü.

Malumunuzdur, dünyada Çerkesler cevizle de özdeşleşmiş bir şekilde tanınırlar. İngilizcede circassian walnut diye anılan ağaç anam-babam bizim bildiğimiz cevizdir.

Mayısta Maykopta cevizlere su yürür.

Maykopta cevizler kapkara kan ağlarlar.

***

Coğrafya biraz da kaderdir.

Maykoptan taa kuzey buz denizine uzanan kuş uçuşu yol üzerinde neredeyse hiç dağ yoktur.

29 Aralık 2016

Çerkes milli kıyafeti Tsıye ve Saye hakkında temel bilgiler


Dünya üzerinde beş bin ulus yaşıyor.

Her millet kendisine uygun bir kıyafet geliştirmiş durumda.

Evet, bu gün pek çok milleti giydikleri kıyafetlerden ayırt etmek mümkün değil.

Fakat insan yaşamında önemli dönüm noktası olan  olaylarda milli kıyafetin kullanılmasının güzel bir tutanak olduğunu düşünenlerin sayısı da çok.

17 Aralık 2016

Sürgünde bir çerkes aydını; Traho Ramazan

Traho Ramazan henüz delikanlı iken Adıgelerin sorunları hakkında kaygılanıyordu. 

Adıgelerin arasında eğitimli olanların sayısının az olmasından rahatsızlık duyuyordu. Genç olmasına rağmen keskin zekası ve anlama kabiliyetinin derin olduğu, ileri görüşlülüğü belli oluyordu.

Pşıseler, söylencelerden hoşlanıyor onları dinlemekten zevk alıyordu.

Ramazan, 5 haziran 1914 tarihinde Şıncıye'de doğdu.

16 Aralık 2016

Eskiden Çerkeslerde Şapkanın Önemi

Şapkayı alan başı da almıştır (Çerkes atasözü)

Çerkes kıyafetinin ana elemanlarından birisi şapkadır.

Çerkes dünyası ile çerkes şapkasının birbirlerinden ayrılmamacasına ilintili olduğunun, çerkes düşünce şeklinin diğer ulusların dünyaya bakış açısından farklı olduğunun şapka belirteciydi denilse de olur.

Bu atasözüyle bu yüzden yazımıza başlıyoruz.

Çocukluğumuzdan itibaren erkek ile şapkasının birbirlerini tamamlayan muhafaza eden şeyler olarak çerkes düşün şekline yerleştiği felsefesi ile yetiştirildik.

Bu Çeçanıko Çeçane öyküsü ile başlıyor.

14 Aralık 2016

Şhalaho Abu’nun kaleminden Hadağatle Asker


1948 yılı.

Savaş sonrası zor yıllar.

Gıda ürünleri az, aralarında yok olanları daha çok.

Kıyafetlerde aynı durumda; yarı çıplağız.

Fakat ilginç olan şey yürekler tertemiz, hiç kimsenin aklına kötü şeyler gelmiyor, herkesin arı ve berrak umutları ilerlenileceğine inanıyor, elinden geldiği ölçüde bu yönde faydasını dokundurmaya çalışıyor.

9 Temmuz 2016

Damgalı-armalı Çerkeslerden gücenenler olmuş ....

Biz  Çerkeslerin derin köklü bir  geçmişimiz  var.

Kılığımızdan  kıyafetimize, yediğimizden içtiğimize,  diktiğimizden ektiğimize geniş  ve köklü  bir kültüre sahibiz.

Xabzemiz,  yaşam nizamımız bizi  bilen  herkesin  haberdar olduğu  etkilendiği kültürümüzün ana dayanaklarından birisi...

Bir düşünsenize, xabzemizin gereği olan  teşrifatı  birileri Xabzemiz saysa....

6 Temmuz 2016

Sülale armasını bilmeyen - bulamayanlar...

Hepinizin  malumudur, Çerkeslerde sülalelerin armaları  vardır...

Bu armalardan bazılarının çok eski  kökü  olduğu düşünülür...

Bazı araştırmacılar, armalardan bazılarının eski- antik çerkes yazısının kalıntısı olduğunu  falan da düşünürler...

Doğrusunu Allah bilir...

5 Temmuz 2016

Bayraklarımızın Adıgeye geri getirilişi

Şapsığ Bayrağı
1 ekim 2015 tarihinde Adıge Cumhuriyeti Milli Müzesinin kuruluşunun 90. yılı kutlandı.

İlk müze o tarihlerde Krasnodar kentinde Adıge Otonomisi İdaresinin bulunduğu yerde açılmıştı.

Müzede yer alan ilk eserler ise o tarihlerde Krasnodarda yaşamakta olan çerkeslerin oluşturduğu vakfın topladığı eserlerdi.

Bu konuda en aktif çalışanlardan birisi de Navurze İbrahim’di, dolayısıyla Müze Müdürü yapılmıştı.

7 Mart 2016

«Adam Gibi Şıps» Yapacak Çerkes Kızı Kaldımı ki?

Çerkesler sağlıklı beslenmesini bilen bir milletti.

Hepiniz bilirsiniz eskiden (şimdi de demek isterdim ama gerçekten eskiden) Çerkesler arasında şişman insana rastlanmazdı...

Sağlıklı beslenirlerdi...

Son zamanlarda, affınıza sığınarak belirtiyorum ama bağırsak floramın dengesinde bozulma var...

Bu dengeyi yeniden sağlamam için doktor kontrolünde uymam gerekli bir rejimim de var...

Pek çok şeyi yerken dikkatli olmam gerekiyor...

Bunlar arasında glutensiz yiyeceklere biraz daha ağırlık vermem gerekiyor....

1 Şubat 2016

Çerkes olmak isteyenlere!

Fizana gitseniz, Magribi-maşriki gezseniz, gördüğünüz insanlara ‘Çerkesler nasıldır, nedir?’ diye sorsanız alacağınız ortak cevap aşağı yukarı bellidir.

‘İyidirler, iyi insanlardır’....

Dedelerimiz atalarımız, dünyada ‘iyi’ olmakla nam salmışlardı.

Atıyorum, Alman disiplinlidir, Japon saygıdardır....

24 Kasım 2014

Ah Setenay ah, sen nelere kadirsin!

СЭТЭНЭЙ  (Filipendula лъэпкъхэр анахьэу Filipendula Adans)

Уцым  аскорбинэ чэзэп, салицилэ чэзэпрэ шIуагъэ зыхэлъ нэмыкI пкъыналъэ ыкIи нэмыкI пкъыгъохэр хэлъ. Мыщ къыхэкIэу лъы, гу, чый узхэмкIэ Iэзэгъоу агъэфэдэ.

Икъэгъагъэхэр агъэгъу.

Щайуцым фэдэу агъажъозэ ашъорэ уцышIу, Iэзэгъууц гор.

Жъэжъые бэгыгъ (етагъ) узым,  цэл ыкIи чий щыныгъэм фэIэзэнхэу агъэфедэ.

10 Eylül 2014

Çerkes Ölçü Birimleri

Her millet eski çağlardan başlayarak ölçü birimlerini kullanıyor. Bu birimlerin-ölçütlerin ortaya çıkışında, yaşamda, ölçmek tartmak zorunda kaldıkları şeyler, ortaya koydukları hizmetler için belirli zaman aralıklarında yapmaları gerekenlerin kendilerine sağlayacağı iyi veya kötü sonuçlar bunların ne kadar olacağı gibi şeyler yatmaktadır. Örneğin bir inşaatçı herhangi bir binayı ölçütler kullanmadan inşa edemez, demirci yapacağı silahı, aleti bunlara uygun yapar, çiftçi tarlasında bir günde sürebileceği araziyi, bu araziye ne kadar tohum atacağını ve bu miktarın ne kadar verim verebileceğini ölçütlerle değerlendirmeliydi.

7 Temmuz 2014

DYEPÇEN HUSEYN (Olmuş bir Hadise)

Pşı-vorklara hiç kimse ateş etme özgürlüğüne sahip değildi, onlarsa istedikleri gibi ateş ediyorlardı. Dyepçen Huseyn fekol’dı. Yiğit bir delikanlıydı, iyi koşumlu bir atı da vardı.

Bir gün kendisi yokken, binek atı ahırdayken,  telaş-kaygı dolu bir gürültü işitildi.

Dyepçenlerin Şumenıkolar komşusuydu. Şumenıkolar güçlü dirayetli bir vork ailesiydi. Şumenıko bu yüzden, kendi atını da sakındığından, Dyepçenlerin ahırına gidip Dyepçen Huseyn’in atına atladı, gürültünün geldiği yöne doğru atı sürdü.

31 Mart 2014

ДЕСТАЛЪХЬ ШIЫКI

Сэ IэкIыб къэралыгъом сыкъыщыхъугъ. Къэралыгъом иеджапIэм тыщеджэзэ, Адыгэхэм ехьылIагъэу зыцIэ къытфагъэлъэгъугъэп.

Синасыпти чылэм сыдэсыгъ. Гъэмэфэ хъумэ, гъэпсэфыгъо уахътэхэмкIэ тичылэ иефэнд къурIан еджакIэр къытфигъэшIэщтыгъ.

МЫР СЫД? - BU NEDİR?

Нахь ыпэкIэ Адыгэ щагухэм дэтыщтыгъэ, цуку щэрэхькIэ мы сурэтым итым бэкIэ нахь инэу ашIыщтыгъэ кIэлакIэ джэгуалъэм ыцIэ къыIон къышъухэта?

Daha önceleri Çerkeslerin bahçelerinde yer alan, öküz arabası tekerleği ile resimde gördüğünüzün çok daha büyüğü şeklinde gençler için yapılan oyun aletinin ismini söyleyebilecek olan aranızda var mı?

23 Ocak 2014

Abdzah Tarihi

Şhalaho Abu şöyle yazıyor; ‘... bizim dilimize ait olup, başka dile girmiş, o milletin işittiği şekilde, dilinin döndüğü kadar söylediği gibi bu kelimeler bir daha dilimize geri dönüp çarpıtılmaya (çarpıtılmasaydı! Çuyeko Yunus) başladı. Şehurac yerine Çexrak, Hımışçey yerine Hamışki,  Jıvubğu yerine Cubga, Daho yerine Dahavskaya’.... Bunun suçlusu kim? Dağınıklığımızı bertaraf edip biraraya gelmemizin zamanı geldi... Brant Zekeriya’nın elyazmaları bu konuda bize yardımcı olacak mahiyetteler. Hacı Zekeriya ‘Abdzehe Kheberxer’ diye bu elyazmalarına başlık verdi. Daha önceki dönemlerde yaşamış bilimadamlarından Huaj Muhammed’in raporsal nitelikler taşıyan listesinde; ‘Hatane Abdulah’ın (Adıgebzem yizehef Guşıatle –si yazarı, Çuyeko Yunus) incelemesi sonucunda bu elyazmasının arap harfleri ile yazılmış Çerkesce metin olduğunu belirledik. Böyle olmasına rağmen elyazması günümüzde kullanılan Rus alfabesi ile oluşturulmuş Çerkesce ile basıldı..

22 Ocak 2014

PSEYTIKU’LU HALK AYDINI VUŞIY ÇIŞIKO

Çerkes köylerinde kültürel etkinliklerin gerçekleştirileceği binalar olmadan uzun yıllar geçti. Günümüzde de Çerkes köylerimiz arasında Klüp, Kültür Sarayı olmayanlar var.

Durum bu minval üzerine olmasına rağmen Çerkeslerde eski tarihlerden itibaren başka birileri ile kıyaslanamayacak yerleşmiş belirli geleneklerde yaşatılıyor. Bunların korunmasında köylerde bulunan ailelere ait konukevlerinin büyük faydası geliyordu. Gençlerin yetiştirilmesinde de bunlar çok yararlıydı.